Kwestie van cultuur: ‘Geen koffie? Dan niet!’

kwestie van cultuur

 

Saskia Maarse   Schrijft, blogt en spreekt over de Nederlandse cultuur

“Daar heb je hem weer,” zei mijn collega.  Ik kon een zucht niet onderdrukken, toen de Indiër voor de derde keer bij mijn balie kwam staan. Licht schuddend met zijn hoofd – wat betekende dat toch, deze body language? – stelde hij dezelfde vraag als de dag ervoor en de dag daarvoor: “Could you please check for me if it is possible to change my ticket?”

 Geen blije baas

De Landbouwuniversiteit in Wageningen had geen interne reisafdeling. Daarom liepen buitenlandse bezoekers van de universiteit regelmatig het reisbureau binnen, waar ik werkte, met vragen over hun vliegtickets. Dat uitzoekwerk kostte veel tijd en leverde niets op. Daar werd mijn baas niet blij van. Ik legde de Indiër uit, voor de derde keer, dat het niet mogelijk was om de terugreisdatum van zijn ticket te veranderen. Dat stond nu eenmaal in de voorwaarden van zijn ticket. Hoe duidelijk kon ik zijn? Nee is nee! Waarom bleef hij dan iedere keer terugkomen?

 

Van het kastje naar de muur

Daar kwam ik pas achter, toen ik samen met mijn man een jaar door Azië ging reizen. Als backpackers maakten we veel gebruik van het plaatselijke vervoer en hadden we regelmatig hulp nodig van de lokale bevolking. Iedere keer, als we bijvoorbeeld de weg vroegen, hadden we het gevoel dat we van het kastje naar de muur werden gestuurd. De informatie die we kregen, was vaag.

 

Nee is niet altijd nee

Althans, zo ervoeren wij het. Als botte Hollanders waren we gewend direct en expliciet te communiceren. We zeggen wat we bedoelen; en we bedoelen wat we zeggen. Gaandeweg kwamen we erachter dat Aziaten heel anders communiceren. Dat nee niet altijd nee is en ja niet altijd ja. En dat de boodschap verscholen ligt tussen de regels.

 

 Alledaagse cultuurverschillen

Mona Alikhah, een van de ondernemers uit mijn boek Tutti Frutti, vertelde tijdens haar interview: “Misverstanden hebben vooral met alledaagse dingen te maken. Bijvoorbeeld als iemand tijdens een zakelijke ontmoeting vraagt: ‘Wil je thee of koffie?’ Dan is het in Iran gebruikelijk om eerst ‘Nee’ te antwoorden. Daarna wordt het nog een tweede keer gevraagd. In Nederland gebeurt dat niet. Wil je geen koffie of thee? Dan niet.”

 

Lage en hoge context    

Hoe komt het dat mensen in het ene land veel directer communiceren dan in het andere land? De Amerikaanse antropoloog Edward Hall deed hier onderzoek naar. Hij verdeelde de wereld in lage-contextculturen en hoge-contextculturen. In een lage-contextcultuur, zoals in Amerika, gaat het om effectieve communicatie: simpel, duidelijk en expliciet. In een hoge-contextcultuur, zoals in Japan, is de communicatie indirect, impliciet en veel non-verbaler.

Verdeelde landen

Lage-contextlanden zijn o.a. De Verenigde Staten, Australië, (Engelssprekend) Canada, Nederland, Duitsland, Engeland en de Scandinavische landen. Hoge-contextculturen vind je in de landen in Zuid-Europa, landen rondom de Middellandse zee, het Midden-Oosten, Azië, Afrika en Latijns-Amerika.  Oost-Europa bevindt zich tussen lage- en hoge-contextlanden in.

 

Duidelijk communiceren is een must

Of een land een lage- of hoge-contextcultuur kent, wordt grotendeels bepaald door de geschiedenis. Wat blijkt? Landen met een langdurige gezamenlijke geschiedenis, waarbij informatie van generatie op generatie wordt overgedragen, zijn hoge-context culturen. De lage-context culturen zijn de landen met veel immigranten, zoals dus Amerika. Door de mix aan culturen – allemaal met hun eigen taal en achtergrond – kennen Amerikanen niet de langdurige gezamenlijke geschiedenis die Japan kenmerkt. Daardoor zijn ze genoodzaakt zo duidelijk en expliciet mogelijk met elkaar te communiceren.

Geen ja, geen nee

Lage-contextculturen zijn veelal individualistische samenlevingen, waarbij individuen van jongs af aan leren om voor zichzelf op te komen en een eigen mening te hebben. Zowel heldere en expliciete communicatie als directe antwoorden zoals ja en nee zijn heel vanzelfsprekend. Hoge-contextculturen zijn over het algemeen collectivistische samenlevingen, waarbij het bewaken van de harmonie in de groep en het voorkomen van gezichtsverlies heel belangrijk zijn. Daarom is het voor die culturen vaak onbeleefd om een vraag met ja of nee te beantwoorden.

 

 

cultuur

Zo voorkom je misverstanden

Wanneer je inzicht hebt in deze verschillen, wordt het gemakkelijker om iemand met een andere culturele achtergrond te begrijpen en misverstanden te voorkomen. Zaken doen of samenwerken met andere culturen betekent dus: goed luisteren, doorvragen als je iets niet begrijpt (misschien wel drie of vier keer), achtergrondinformatie geven indien nodig, accepteren dat een situatie anders kan lopen dan je had verwacht, heel veel geduld hebben en… letten op body language.

Over Saskia Maarse      

Saskia Maarse schrijft, blogt en spreekt over de Nederlandse cultuur. In de blogbundel Onder de zeespiegel beschrijft ze hoe de hedendaagse Nederlandse cultuur wordt ervaren door ondernemers en managers van verschillende nationaliteiten en culturen in Nederland. Bekijk haar website www.saskiamaarse.nl.

Boekentips van Saskia

onder de zeespiegel

 

Onder de zeespiegel - Saskia Maarse

Volgens recensenten "een heerlijke bundel die veel herkenning opwekt en met regelmaat een glimlach op je gezicht tovert".

Bijna echt gebeurd

 

 

Bijna echt gebeurd - Liane Moriarty

Een zeer grote aanrader. Je wilt voortdurend weten hoe het afloopt. 

hoe ik talent voor het leven kreeg

Hoe ik talent voor het leven kreeg - Rodaan Al Galidi

Dit boek geeft een kijkje in het leven van een asielzoeker. Een zeer actueel verhaal.
 

400 brieven van mijn moeder

 

 

400 Brieven van mijn moeder - Joseph Oubelkas

Dit boek beschrijft de ijzersterke liefde tussen moeder en zoon.
 

Reageer!